Schijnt het. Het nieuws sloeg in als een bom, zij het deze keer één waar de massa eens geen bezwaar tegen had. Wel integendeel.

De avond ervoor had Obama nog op het jaarlijkse ‘White House Correspondents’ Association dinner‘ in Washington, D.C. met een uitgestreken gezicht in zijn The Obama-Show de lachers op de hand gekregen door een stoet grapjes te maken (‘men verwijt mij dat ik arrogant ben maar heb een nieuw zelfhulpmiddel gevonden om daar mee om te gaan: mijn populariteitsstatistieken’) en maandelange geruchten over de onechtheid van zijn geboortebewijs definitief de kop in weten de drukken nu hij enkele dagen ervoor had besloten om het kleinood dan toch maar eens voor de zeveraars te publiceren als bewijs dat hij toch weldegelijk een Amerikaan is en dus recht heeft op de troon. Nu hier eindelijk uitsluitsel over bestond was de weg vrij om de ‘Birthers’ (de groepering die deze hele hetze dus was begonnen, aangevoerd door vastgoedmagnaat en presidentskandidaat voor 2012 Donald Haarstuk Trump) voor de hele natie eens goed lik op stuk te geven. Het aldaaar eveneens aanwezige Haarstuk werd dan ook niet gespaard en als de risée van het spectakel aan een lijntje te drogen gehangen voor heel Amerika en kon slechts groengrijnzend op elke sneer van Obama het gezicht sportief proberen te houden en hopen dat zijn welverdiende visering op het mediabal snel zijn einde zou bereiken. En op de koop toe werd de nog steeds nietsvermoedende menigte lachfilmpjes getoond van Obama’s geboorte (een fragment uit de Disney-animatiefilm The Lion King waarin het leeuwtje werd geboren) met een Obama die achteraf toch nog voor alle zekerheid wou duidelijk stellen dat het hier slechts om een grapje ging en dit dus Niét de film van zijn geboorte was, om alle misverstanden en nieuwe speculaties alvast te vermijden. Gelach alom. Op zich eigenlijk niet eens zo slecht gevonden allemaal. Ga naar de eerste de beste comedy-avond waar deze sfeer hangt en je gaat met een glimlach weer naar huis. Zelfs ondergetekende was even mee. Hij besloot de zitting met een serieuze noot, dankte de vele aanwezige nieuwsjagers voor hun onverdroten inzet om de mensen te informeren en was er ook dit jaar weer zeker van dat zij ook in de toekomst hun uiterste best zouden blijven doen om de informatiestroom vooral objectief vrolijk te laten verder stromen.

Maar alles is relatief. De volgende morgen kondigt de nieuwspagina van mijn e-mailbeheerder met groot trompetgeschal de langverwachtte dood van public enemy nr.1 Osama Bin Laden aan. Het vermeende brein achter de aanslagen op 11 september en leider van de beruchte terroristengroepering die nu al een decennium lang de wereld in een ijzeren wurggreep houdt is dood. Barry verscheen weer op het Net en sprak de natie wederom met dezelfde pokerface van de avond ervoor (doch nu met een triomfantelijk trekje erbij), hetzij in een andere context, toe en stelde iedereen gerust: Het is gedaan! Special Forces hadden maandenlang keihard getraind en de schuilplaats van de lange man met de baard zou eindelijk zijn ontdekt in Pakistan. De Navy SEAL’s (Sea-Air-Land), de moedigste mannen van de wereld zegt men, waren binnengevallen en na een kort vuurgevecht was het allemaal voorbij. Een spontaan volksfeest barstte los overal ter wereld, maar vooral in de VS. Gejuich, vlaggengezwaai natuurlijk, gekus, geroep, handen met uitgestoken wijsvinger en pink, gefronste wenkbrauwen met priemende ogen van jongemannen die dreigend als een roofdier in de lens kijken in combinatie met ontblote tanden en hamerende gebalde stoere vuisten… kortom:  the usual. De wereld kan weer opgelucht ademhalen, de oorlog is voorbij, het leven kan weer beginnen, de slachtoffers zijn gewreekt, het recht is geschied, enz..

Klik hier voor het filmpje

Maar dan beginnen de tegenstrijdige berichten binnen te lopen die Het Witte Huis met de dag al dan niet moet bevestigen of weer ontkennen en hen in een lastig parket dreigen te brengen. Osama zou gewapend geweest zijn en zou zich hebben verdedigd. Even later blijkt het tegendeel waar te zijn en zou hij zich al meteen hebben willen overgeven maar toch zijn gedood. Er zou een ellenlang vuurgevecht geweest zijn. Daarna maar een kwartiertje… verwarring verwarring. Komt er nog eens bij dat het Witte Huis weigert om aan de roep van de wereldbevolking te voldoen en geen foto wil tonen van de dode Bin. Het zou te gruwelijk zijn om te zien, hoewel dat in het verleden nooit echt een probleem schijnt te zijn geweest met andere vijanden, die eerder als pronkstuk werden opgevoerd. Zoals een tijger die geveld werd en nu in de salon ligt. Nu ben ik geen expert, maar me dunkt dat het tegenwoordig een klein kunstje is om gemakkelijk op het net een site aan te maken met een waarschuwingkje vooraf erbij die gevoelige kijkertjes moet behoeden voor al te onthutsende beelden. Klik hier als je er tegen kan en anders niet. Zo kan iedereen dat nog voor zichzelf uitmaken ook. En dat hij snel snel op zee zou zijn begraven om zo geen bedevaartsoord te creeëren waar fanatieke pelgrims met wraakgedachten naar toe kunnen gaan om nieuwe plannen te smeden doet er ook allemaal geen goed aan natuurlijk en doet twijfel en speculaties rijzen over of het allemaal wel zo is zoals de komiek van de avond tevoren wel stelt.

Op fotobeelden zien we hoe een Obama in actiekledij en ontblote onderarmen (standaard) samen met defensieminister Gates en allerlei andere militaire figuren in een speciale kamer in Het Witte Huis (The Situation Room) op grote schermen volgen wat er live in Verwegistan gebeurt (tegenwoordig kan dat dus vanuit de lucht). De vrije Wereld is liefdevol en tolerant, zoals we allemaal wel weten, maar laat nu ook weer niet met zich sollen als het erop aan komt. Wij zijn niet zoals die dolle honden in landen die eindigen op -stan. Wij zijn beschaafd en onderscheiden ons via gerechtigheid, eerlijkheid, zelfbeheersing etc..  Nu wil ik niet gaan uitwijden over of Osama al dan niet dood is en sinds wanneer juist, hoe dubieus het allemaal ook is, of dat hij echt achter de aanslagen zit en of hij al dan niet op de loonlijst van de CIA staat. Hoewel ook dat allemaal goeie en terechte vragen zijn zal ik dat misschien eens voor een andere keer houden, al ga ik ervan uit dat de meesten onder jullie intelligent genoeg zijn om na 10 jaar sterk te twijfelen aan het officiële 9/11 rapport en de mantra die we sindsdien op elk journaal hebben mogen horen. Wat mijn bedenkingen deze keer, conspiracy of niet, zijn gaat meer over de aard van de operatie. Elk weldenkend mens zit met de logische vraag: ‘kon dat nu echt niet anders nee?’ In het uiterste geheim en totaal onverwacht (wat natuurlijk begrijpelijk is bij een militaire operatie) valt een troep professionele killers het hol van Bin Laden binnen. Pif paf poef en het is gedaan. Schijnt het. De tegenstander is dood, hoor. Goed, maar is dit ethisch? Wij beweren beter en beschaafder te zijn dan de terroristen maar schrikken er blijkbaar niet voor terug om er eentje in koelen bloede om te leggen als we de kans krijgen. De bedoeling van een democratie en een rechtsstaat is volgens mij toch wel dat iedereen die een misdaad begaat, hoe gruwelijk ook, tenminste de kans moet krijgen om gehoord te worden in de rechtszaal via vertegenwoordigers en al dan niet moet worden berecht en als consequentie van zijn acties de rest van zijn dagen (of minder) moet doorbrengen in de cel. Hoe gruwelijk de daden van de nazi’s in WOII ook waren, we weigerden onszelf te verlagen tot hun niveau door hen zomaar neer te knallen de eerste keer we ze in het vizier kregen. Nee, er was zoiets als de Neurenberg-processen, waar die nazi-leiders voorgeleid werden en de kans kregen om zich te verdedigen tegen hun beschuldigingen om daarna een gepaste straf te krijgen. Niet in dit geval, lijkt me. Hier werd Osama zonder pardon naar de andere wereld geholpen waar hij zijn 7 (of waren het er meer?) maagden zou ontmoeten die hem waren beloofd. Zonder enige vorm van proces. En dat is minder dan Saddam zelfs kreeg. Dit alles doet alleen maar twijfels rijzen over de vraag of hij echt wel dood is en je moet het toegeven, je neemt op die manier niet echt de wind uit de zeilen van de samenzwerings-aanhangers. Integendeel. Als ik de juichende menigte in de straten aanschouw krijg ik het, niet geheel onverwacht natuurlijk, toch altijd wel een beetje koud. Dan denk ik bij mezelf: ‘Juichen om iemands dood?? Hoe beschaafd zijn ze eigenlijk?’.  Velen zullen als verdediging opperen dat zo’n massamoordenaar niet meer dan zijn verdiende loon kreeg en geen recht had op een proces. Zijn slachtoffers werden het destijds immers ook onthouden. Ladieda. Als dit de algemene norm is, het zij zo. Maar voor mij is dan duidelijk dat dit een illegale en barbaarse actie en mentaliteit is. Als je beweert een beschaafde en mededogende natie te zijn maar anderzijds wel je tegenstander die het niet eens met je is hetzelfde lot toebedeelt als zijn slachtoffers zonder hem de kans te hebben gegeven zich te verantwoorden, zoals de rest van ons moet doen in zo’n geval, dan ben je voor mij niet meer dan een hypochriete leugenaar die nog steeds handelt volgens het aloude bijbelse moto oog om oog tand om tand en ben je zelf geen haar beter. Volgens mij heb je dan nog niet echt door wat mededogen juist betekent. Maar wat geeft dat, het klinkt toch altijd goed om zoiets over jezelf te zeggen. En velen zullen het ook graag geloven.

En ik vraag mij af hoe een man de avond tevoren er lustig op los kan grappen als hij net bevel heeft gegeven een andere man te doden. Ook al was het een massamoordenaar. Schijnt het.

De jaren ’50 kenden een totale aanvaarding op grote schaal van de psychoanalyse en vele therapeuten werden rijk en overzagen Central Park vanuit hun dure penthouses in wolkenkrabbers in New York City. Tot en met president Roosevelt stond de regering erg wantrouwend tegenover de gehaaide zakenwereld en zijn op Freud’s psychoanalyse gebaseerde manipulaties van de argeloze burger. Maar met de Tweede wereldoorlog was daar verandering in gekomen en door de gruwel van de holocaust gaf de regerende elite, o verrassing, toe dat er dus inderdaad gevaarlijke krachten schuilen in de mens die in staat zijn een hel op aarde te creeëren als ze niet worden beteugeld. In 1946 tekende president Truman de national mental health act die moest voorkomen dat Amerikanen in een zelfde mentale staat zouden terechtkomen als de Duitsers een paar jaar eerder. De psychoanalyse kreeg carte blanche en honderden nieuwe Freudiaanse therapeuten werden opgeleid en klaargestoomd om in elk dorp en in elk gehucht een praktijk te openen die al die psychische wrakken moest behoeden om helemaal onaangepast te worden. Het was voor hun eigen bestwil, zeiden ze nog.

De familie Freud, met na Sigmund’s dood aan het hoofd dochter Anna, domineerde het innerlijke gevoelsleven, en daardoor ook het koopgedrag, van de massa en ondervond weinig of geen tegenwind van critici, als die er al waren. Psychoanalyse was de nieuwe intellectuele mode en iedereen die het fundamenteel oneens was werd automatisch gezien als een zwakzinnige die zeker hulp nodig had. Van religieus dogma gesproken. Iedereen  begon onderhand wel te begrijpen dat je aangenaam gezelschap moet zijn, zowel voor jezelf als voor anderen. En dat ben je niet als je je niet aanpast aan de regels van de samenleving en constant toegeeft aan de irrationele krachten die in ieder van ons op een dieper niveau liggen verscholen. Aldus Anna en co. Beschaving en aanpassing, daar ging het om. Door ze via die weg te leren dat het belangrijk was zich braaf te houden aan de regels van de samenleving en te kiezen voor een familiaal-en sociaal leven, compleet met voetbal, bier, werk en shoppen zouden ze voorkomen ten prooi te vallen aan de satanische invloed van hun onderbewuste. Beschaving werd de nieuwe religie voor de nieuwe wereld. Het beest Mens werd getemd en tegelijkertijd ook omgeschoold tot model-consumenten.

Maar halverwege de jaren ’60 begon er een kink in de kabel te komen. In ’62 al had een icoon van de filmwereld, Marilyn Monroe, zelfmoord gepleegd na een hele tijd in therapie te zijn geweest bij een gekende vaderfiguur-psychiater die haar toch ook niet kon helpen zich aan te passen. Onder jongeren begon zich een nieuw bewustzijn te ontwikkelen waardoor ze de manipulaties van de zakenwereld en de psychoanalyse door begonnen te krijgen en niet langer wilden meedraaien als willoze slaven die werd verteld dat ze dit jaar vooral roze zouden gaan dragen, fantastische cakes zouden bakken in hun nieuwe keuken en naar het werk zouden rijden in een grote slee waardoor de jongens zich als mannen zouden voelen. Ze beschuldigden de regering ervan in bed te slapen met Corporate America en iedereen mak en tam te houden terwijl zij ondertussen rustig aan de andere kant van de wereld een brutale oorlog konden voeren in Vietnam. Er ontstonden straat-en campusprotesten en geweld was volgens vele jongeren de enige oplossing om de samenleving te veranderen en zich te ontdoen van de brutale onderdrukkers. Al snel belandden politieknuppels op de vele naïeve hoofdjes en zagen de kinderen, bont en blauw, in dat ze niet waren opgewassen tegen zo’n militaire overmacht en dat ze het op die manier nooit zouden halen. Ze moesten het over een andere boeg gooien. Er moest een andere manier zijn. Maar welke?

Jaren daarvoor was er evenwel een man, Wilhelm Reich, die het grondig oneens was met ome Sigi. Hoewel hij in de jaren ’20 een leerling van hem was geweest verschilde hij uiteindelijk fundamenteel van mening over de aard van de mens en kwamen de twee (vooral Anna dan) lijnrecht tegenover elkaar te staan. Reich kwam tot de conclusie dat de mens in wezen niet slecht is maar dat de ‘onderhuidse gevaarlijke krachten’ van Freud juist het resultaat waren van het onderdrukken van die goedheid in de mens. Freud’s methoden deden volgens Reich niets anders dan het nog erger maken dan het al was, nl. het resultaat onderdrukken van een eerdere repressie. Hij stond het idee voor dat je die opgekropte agressie en gevoelens vooral moest uit- in plaats van onder-drukken. Je moest het een stem geven als je ervan af wou geraken. Onnodig te zeggen dat de machtige Psychoanalytische Beweging onder leiding van Anna Freud in Reich een grote bedreiging zag en hem als een geduchte vijand beschouwde. Reich was ervan overtuigd geraakt dat de onderliggende krachten sexueel van aard waren, net zoals Freud ook stelde, en eens deze libido-krachten zouden vrijgemaakt worden, dan zou de mens openbloeien en terug tot zijn originele goeie ouwe zelf komen. Hij reikte als oplossing voor het menselijke dilemma een goed sexueel orgasme (bevrijding) of welke vorm van orgasme dan ook (bevrediging) aan, terwijl de gefrustreerde Anna Freud zelfs nooit maar met één man was samengeweest en als een maagd stierf. Al snel werd Reich door Anna in discrediet gebracht en zij zorgde er in 1934 voor dat hij uit de Internationale Psychoanalitische Beweging werd gewipt. In 1956 werd hij gearresteerd en in de gevangenis als een gek behandeld (waar hij ook stierf), terwijl de rechter eerder opdracht gaf al zijn gepubliceerde boeken te verbranden. Alsof er kwaad opzet in het spel was en bepaalde machten niet willen dat de wereld het anders begint te zien, zou je bijna denken. Nochtans maakte hij zeker school en kreeg hij aanhang onder therapeuten die van eenzelfde mening waren. Een nieuwe stroming ontstond einde jaren ’50 en algauw raakten kamertjes gevuld met patienten die vriendelijk doch kordaat door de therapeut werden uitgenodigd om al hun opgekropte woede en frustraties met een tennisracket af te reageren op een speciaal daarvoor aangekochte matras. Ook mochten ze, in een maillot gekleed, wild om zich heen slaan, armen en benen in de lucht, luid gillend terwijl ze langzaam maar zeker een punt van totale wanhoop en verdriet bereikten dat hen niet begrijpend en machteloos achterliet. Dit zou nodig zijn om de gefrustreerde sexuele energie los te laten om van daar uit een nieuw en vrijgelaten individu op te kunnen bouwen. Onaangepast aan de maatschappij. De Reichianen gingen er immers (terecht overigens) vanuit dat de mens niet beschaafd wìl zijn. Terwijl Freud eveneens hier akkoord mee gaat maar ook stelt dat het nu eenmaal een noodzakelijk kwaad is om veel erger te voorkomen.

Dit idee sprak de jeugd van de sixties, die dringend op zoek was naar een nieuwe tactiek om zich te ontdoen van hun onderdrukker, erg aan. Men redeneerde immers: als we ons niet kunnen ontdoen van de politie in de buitenwereld door geweld, dan moeten we naar de controlemechanismen in ons eigen hoofd gaan en diè verwijderen door ze te transformeren. Als we een betere samenleving willen krijgen gebaseerd op liefde en respect, dan moeten we eerst onszelf veranderen en dan zou de rest wel als vanzelf volgen. Een logische conclusie en een sterk plan.

Zo gezegd zo gezigizigidaan, en met dit doel voor ogen begon einde jaren ’60 in een klein plaatsje aan de Californische kust, in een oud motel, het Esalen-institute met een trainingsprogramma dat was gebaseerd op de principes van Reich en geleid door een oud-leerling van hem. Studenten werden aangemoedigd om in de hot seat plaats te nemen terwijl de rest van de groep in een kring toekeek hoe de persoon in kwestie, onder begeleiding van de plaatselijke therapeut, contact probeerde te maken met zijn innerlijke demonen en ze liefst van al een stem te geven en uit te drukken. Mensen ondergingen op dat moment een transformatie en veranderden plots van de gebruikelijke aimabele lamme goedzak in een uiterst agressief en gewelddadig karakter die zei er niet voor te zullen terugschrikken om niemand in de kamer te sparen als puntje bij paaltje komt. Soms kwam het zelfs tot een handgemeen met andere toeschouwers. M.a.w. mensen freakten compleet uit, wanhoop, tranen, agressie etc.. Tot zover verliep alles volgens plan want achteraf zouden de studenten dan ‘Beter. Bevrijd! Bedankt.’ antwoorden op de vraag hoe ze zich nu voelen. Het was duidelijk dat deze training een instant verlichting beloofde en Esalen werd een groot succes en de moeder van honderden gelijkaardige instituten die van dan af over de hele VS als paddestoelen uit de grond schietten. Studenten werden zich ervan bewust dat ze vrije en unieke menselijke wezens waren, niet gemaakt om zich aan te passen en te conformeren aan een consumptiegerichtte maatschappij. Een Amerikaans ondernemer, Werner Erhard, ging met zijn EST-training (Erhard Seminar Training) nog een stapje verder half de jaren ’70 en leidde op zijn dooie eentje duizenden en duizenden mensen in workshops op om op een gelijkaardige manier contact te maken met hun innerlijke duivels en in grote groepen de hele zaal bijeen te krijsen, gesuperviseerd en daartoe aangemoedigd door sarrende Gestapo-achtige types in pak en met snor, om daarna massaal tot de zalige conclusie te komen dat de kern van de mens niet goed, niet slecht maar NIKS is. En dat het allemaal leeg en zinloos was. En dat het leeg en zinloos was dat het leeg en zinloos was. Eenmaal dat (hogere) stadium bereikt verkreeg de adept een ‘ééénoremme vrijheid’, volgens Erhard. Want vanuit die leegte was men klaar en gaar om helemaal opnieuw te beginnen met een leven op te bouwen dat specifiek door het individu zelf was gekozen eerder dan gewoon maar opgelegd door de maatschappij. Je kan zijn en worden wat je maar wil want je bent vrij! Legioenen mensen begonnen het licht te zien en van ‘Wees jezelf, wees uniek’ was rond 1970 maar een kleine 5 tot 8% van de bevolking zich bewust terwijl tegen 1980 dat al 80% en meer betrof. Overal was het te horen, in boeken, films, muziek, op tv en het werd het nieuwe dogma. Uit al deze trainingen en (vaak dure) workshops kwamen nieuwe individuen uit, klaar om los te functioneren van de maatschappij en immuun tegen het conformisme, zich er bewust van dat ze hun uniciteit moeten uitdrukken en vormgeven, op elke mogelijke manier dan ook. Het had er alle schijn van dat de rebelerende jeugd van de sixties was geslaagd in zijn opzet om eindelijk opgewassen te zijn tegen een militaire brute overmacht en ze te verslaan op een andere manier dan met geweld. De tijden en het klimaat waren duidelijk aan het veranderen, zoals al eerder profetisch voorspeld door het zingende Bob Dylan.

Esalen Institute, aan Big Sur, Californië

Als het iemand interesseert en voor wie het misschien al door had: persoonlijk geloof ik niet zo echt in dat mooie plaatje. Om te beginnen maak ik mij de bedenking waarom niemand zich ooit de vraag schijnt te hebben gesteld waarom mensen diep van binnen eigenlijk zo kwaad en agressief zijn. Reich kwam in de buurt, toegegeven, al ging hij niet diep genoeg. Hij stelde wel dat de agressieve krachten het resultaat zijn van onderdrukking (waar ik ten dele mee akkoord ga) maar daardoor weten we nog altijd niet wat en wie ons onderdrukt, waarom, en hoe het komt dat we dat toestaan. Het antwoord vinden op deze vragen zou een heel boek beslaan en is zeker de motor achter mijn eigen boeken. Met als kernvraag misschien wel de vraag der vragen. Eentje waar filosofen gedurende de geschiedenis al veel inkt over hebben laten vloeien, nl. moeder waarom leven wij?  Ik stel mij echt de vraag of de Esalen-tactiek eigenlijk écht iets transformeert. Is het genoeg om je definitief te bevrijden van een innerlijke onbewuste razernij door er simpelweg contact mee te maken en ze uit te drukken? Door je even te laten gaan en het beestje uit te hangen in het veilige kader van de therapiekamer? Goed, je drukt je meest diepe, onderhuidse en verborgen wanhoop en verdriet uit in de vorm van woede en agressie. Blijkbaar hebben we dat allemaal. Verdriet waarvan je niet snapt waar dat echt over gaat. Je laat de hele groep eens zien dat je eigenlijk alles en iedereen haat en in staat bent om de boel kort en klein te slaan (wie had dat gedacht, zo’n goeie jongen). En als je dat gedaan hebt en een ‘he he, dat doet deugd zeg!‘ laat vallen krijg je van de leraar een dikke proficiat met de mededeling dat je vanaf nu dus bevrijd bent van al die negativiteit en een nieuw en verlicht mens bent. Volgens mij is hier een stevige duh? op zijn plaats nu (en ik ben zéér spaarzaam met mijn duh’s). Ik kan mij eigenlijk niet van de indruk ontdoen dat er een paar essentiële stappen worden overgeslagen die nodig zijn om misschien nog geen verlichting maar dan toch zeker wel een stabiele gemoedsrust te kunnen krijgen. Blijkbaar zijn die mensen onder het dunne laagje beschaving lichtjes onstabiele randgevallen die je in het beste geval het licht niet in de ogen gunnen en eigenlijk geen zier om je geven. De doorsnee mens volgens Freud dus. Moet ik echt geloven dat die ineens getransformeerd en verlicht zijn en van me houden als een broer na een tijdje rare gromgeluiden te hebben gemaakt in de hot seat? Moet ik zo’n mensen ineens vertrouwen? Want volgens mij is er juist niks opgelost of getransformeerd, tenzij een bepaald geldbedrag op hun rekening. Voor mij is duidelijk dat zo’n diep verdriet universeel is en bij ons allen gaat over hetzelfde oerding. En zolang we niet eens de vraag stellen wàt ons zo verdrietig maakt, ook al kan het uitblijven van een antwoord je nog wanhopiger maken, kan er ook niet eens een BEGIN gemaakt worden met transformatie of bewustwording. Zou het kunnen dat je misschien iets mist? Dat je iets enorm belangrijk kwijt bent geraakt? Als je je zo kwaad en gefrustreerd voelt vanbinnen wil dat zeggen dat er geen gemoedsrust is omdat je gewoon niet wéét. Omdat je zekerheid mist, en geloof, vertrouwen. Het is het teken dat je je eigenlijk hopeloos verloren voelt en het leven niet echt ziet zitten. Machteloos voelt. Toch? Of niet méér ziet zitten, terwijl je dat vroeger wel deed als kind. En dat steekt natuurlijk. Want wat we eigenlijk uiteindelijk willen is vrede. En dat is vooral een innerlijke vrede. Bevrediging, zekerheid. Vooruitzicht. Hoop. Kracht zelfs. Belegen begrippen ondertussen misschien, tenzij je ze vanuit mijn perspectief beziet. Zolang ze niet uit massief goud voor je bestaan heb je te maken met nep-vrede en zijn ze hol en betekenisloos. Plastic met een goedkoop laagje gouden verf. Zulke onderhuidse emoties zijn heel belangrijke aanwijzingen en kunnen je echt iets vertellen over je diepste verlangens, het zijn als het ware sleutels tot echte bevrijding. En ze gaan duidelijk over beperkte gedachteovertuigingen die we hebben over heel essentiële zaken die ons innerlijke gevoelsleven domineren. Ons frustreren. Overtuigingen die we juist moeten transformeren, herzien, willen we uitkomen in rustiger vaarwater. Ook al is daar de moed der wanhoop voor nodig. Heldenmoed. En die emoties staan in rechtstreeks verband met die ene simpele vraag: moeder waarom leven wij? Wat is het enige dat mijn ziel wil? Maar nu heb ik al teveel gezegd en loop ik vooruit op de bedoeling van deze blog (ik zal mijn naam anders veranderen in Hanger. Cliff Hanger). Hebben die mensen zich eens afgevraagd wat ze écht geloven over zichzelf, de wereld en het leven?? Want misschien is dat wel de bron van hun verdriet. Ik heb niet de indruk dat die verlichtingsgolf van de Sixties ging over het omarmen van die frustraties en er verder op doorwerken, maar juist over er bang van weglopen door het snel snel verlichting en bevrijding te noemen terwijl je er nog wel vanbinnen mee zit, waardoor je weer die onderhuidse krachten onderdrukt, net zoals bij Freud, maar dan met een nieuw masker. Het masker van de nieuwe verlichte, non-conformistische mens die soeverein buiten de samenleving leeft. Zogezegd. Moesten ze hun verdriet toch echt hebben omarmd dan zouden al die studenten Onsterfelijk zijn geworden. Goden. En dat is niet het geval geweest dacht ik. Of wel soms? Want de eerste keer dat zo’n vrij individu niet doet wat een politieagent hem zegt loopt hij nog steeds kans om een knuppel in zijn gezicht te krijgen en een nachtje in de cel door te brengen omdat er nog steeds van hem verwacht wordt dat hij gehoorzaamt aan de regels en bevelen. Vreemde manier van buiten en boven de maatschappij staan. Maar ik ben waarschijnlijk weer de spellbreker.

Hoe is het onze duizenden workshoppende vrienden van Esalen en EST etc.. dan verder vergaan, hoor ik u zelfs tot hier vragen? Wel, geloof het of niet, maar de afgestudeerden gingen verder als verlichten. Zij werden door de organisatoren en vooral door zichzelf gezien als inner-directives, mensen die in staat zijn om hun leven zelf te bepalen en vorm te geven en leven om hun diepste verlangens en waarden uit te drukken. O-ooo, waar hebben we dat nog gehoord? Staat er een pot bij u in de keuken nu aan te branden (ga eens gauw zien) of komt die geur van elders? Plots had je dus een hele generatie die zich niet langer gevangene voelde van een conformistische consumptiemaatschappij en bewust niet meer het mikpunt was van de marketing-en bedrijfswereld want al die holle producten hadden voor hen geen enkele waarde want zij zaten op een heel ander en spiritueler niveau. Zij wel. Ze wilden hun individualiteit elke dag ongegeneerd vieren, en dat gingen ze zeker niet doen door te leven zoals hun ouders en grootouders hadden geleefd en ook maar 1 artikel uit de massaboetiek te kopen. Het begon de bedrijfswereld zorgen te baren dat deze nieuwe massa mensen zich voor het eerst niet meer gedroegen als voorspelbare consumenten. Levensverzekeringen bijvoorbeeld, die tot dan toe standaard waren in een gezin, werden plots massaal niet meer genomen want inner-directives leven vooral in het nu en zijn niet bezig met wat er morgen, laat staan binnen 40 jaar zal gebeuren. Mensen waren ineens niet echt meer bezig met de maatschappij, want dat was juist waar ze uit waren ontsnapt en verwierpen. Het was niet cool ende hip genoeg voor de hippies. Ze waren getransformeerd tot wezens die vooral helemaal in beslag werden genomen met het innerlijke zelf. Het werd zelfs een obsessie. Het was al wat telde vanaf 1970. Zelf zelf zelf. Maar de vraag die zich dan spontaner aandiende dan een belastingformulier was: Hoé kunnen we ons zelf nu eigenlijk zoal uitdrukken? …

En het was op dat moment dat de Amerikaanse bedrijfswereld (die van al die producten) besloot om al die nieuwe individuen een handje te helpen om zich uit te drukken, en er en passant nog een boel geld mee te verdienen ook.  Marketing researchers werden op pad gestuurd om de bedrijfswereld gerust te stellen door ze ervan te verzekeren dat er ook in deze Nieuwe Mensen weldegelijk een potentiële consument leeft, geduldig wachtend op hun vaardige wroedvrouwen om het ter wereld te brengen. Zij wilden geen producten kopen zoals iedereen maar wel dingen die hun individualiteit uitdrukken. Datgene wat hen anders maakt in een conformistische wereld. Wat ze onderscheid van een ander individu en laat zien: ‘dit ben ik!’. M.a.w. al de dingen die de bedrijven eigenlijk niet maakten. Big Business werd wakker en zag zich voor een nieuw probleem gesteld ondanks dat ze een nieuwe doelgroep hadden gevonden, want consumptie was alleen winstgevend als er van hetzelfde object massa’a van werden gemaakt en aan de man gebracht werden. Dat paste perfect binnen de beperkte wensen van een conformistische Freudiaanse maatschappij van daarvoor. Maar dat was net wat die verlichte zielen niet wilden in hun heilige revolutie tegen datzelfde conformisme. Zij bedreigden het hele op winst gerichte vrije marktsysteem big time. De bedrijfswereld redeneerde: ‘als zij zich niet meer willen aanpassen (conformeren) aan ons, dan conformeren wij toch gewoon aan de non-conformisten zeker! Wat is dat nu? Tuurlijk! We moeten gewoon te weten zien te komen wat ze willen.’ Dus ging Corporate America voor kerstman spelen en nam de Vrije Individuen op schoot met de vraag: ‘wat zouden jullie eens graag hebben?’. Het SRI of Stanford Research Institute in Californië is één van de grootste Amerikaanse wetenschappelijke onderzoekscentra, werkzaam voor de regering en bedrijven en was onder meer actief betrokken bij het Ministerie Van Defensie en hun Star Wars project begin jaren ’80. In 1978 kreeg het SRI opdracht om uit te pluizen wat exact de noden en verlangens, wensen en waarden waren die diep binnenin deze doelgroep sluimerde. Het SRI deed dit met behulp van enkele leiders van Esalen, waaronder psycholoog Abraham Maslow en kwam op de proppen met een vragenlijst over allerlei intieme en persoonlijke kwesties, gebaseerd op Maslow’s ervaring. Hij wist nauwkeurig aan de onderzoekers te vertellen welke verschillende emotionele stadia zijn leerlingen doorgingen alvorens ze aan het eind zelf-activerend en vrij van de maatschappij zouden worden. Deze vragenlijst werd naar duizenden mensen gestuurd om vragen te beantwoorden zoals: Wat motiveert je, hoe voel je je vanbinnen, waar gaat je leven om, wat is belangrijk voor je? enz.. Mensen hielden ervan om over zichzelf te praten (soms iets teveel zelfs, als je’t mij vraagt) en reageerden massaal. Aan de hand daarvan konden hele groepen mensen onderverdeeld worden in verschillende categorieën en op die manier geïdentificeerd worden. En dat was al het halve werk. Het SRI ontdekte dat de mensen aan de top van de hiërarchie, de inner-directives, konden geïdentificeerd worden aan de hand van gedragspatronen die ze kozen om zich uit te drukken. Het onderzoeksinstituut vond zelfs een nieuw buzz-woord uit voor deze categorie: Lifestyles.

Deze simpele vragenlijst deelde iedereen die hem invulde onmiddellijk in een categorie in en hielp bedrijven om te achterhalen welke groepen hun product zouden kunnen kopen en hoe ze dat product moesten marketten zodat het voor groep x of y een krachtig symbool werd dat hun innerlijke waarden en levensstijl vertegenwoordigde om zich te onderscheiden. Het was het begin van Lifestyle-marketing en zou het gezicht van de maatschappij vanaf de jaren ’80 gaan bepalen en domineren. Toen in 1981 Ronald Reagan president werd kwam hij aan het roer te staan van een land dat in een economisch moeras wegzonk. Door de inflatie van de jaren ’70 hadden grote bedrijven het zwaar te verduren gekregen en miljoenen mensen waren werkloos. In zijn verkiezingscampagne bleef Ron er op hammeren dat hij toch echt écht aan de kant van het volk stond en dat hij als geen ander wist dat de regering het probleem was en niet de oplossing en hij zou er alles aan doen om de hete adem van de overheid uit de nekken van de bevolking te halen. Hoewel republikeins en dus conservatief stemden de linkse Nieuwe Individuen dankzij deze belofte massaal voor hem, wat al een ongeziene marketting-stunt op zichzelf was. Eenmaal aan de macht hield hij zich aan zijn belofte en zou hij de economie niet door de regering zelf laten redden maar door net die bevolkingsgroep die het SRI al had geïdentificeerd als de inner-directives, de vrije radicalen die door hun dure workshops eerder het licht hadden gevonden en van EST-trainer Erhard mochten zijn, doen en worden wat ze maar wilden. Zij zouden de motor van de nieuwe economie worden.

Met dat ontstond ook een hele nieuwe industrie van psychologische marketing research om de innerlijke gevoelswereld van de lifestyle-groepen te verkennen zodat de kerstman een heel gamma aan mooie nieuwe producten kon bedenken, maken, en vooral verkopen om datgene uit te drukken waarvan zij vinden dat het hun individualiteit is. Het leek er op dat het kapitalisme en de wereld van het grote geld ineens aan de kant van de linkse rebellen stond en het eens was met hun doe-wat-je-wil-filosofie. Een beetje zoals we nu met de zogezegde Global Warming zien waardoor bedrijven ook ineens allemaal om het milieu geven. Zij vonden plots ook dat het zelf ongelimiteerd was en wilden hen met hun produkten helpen meer tot zichzelf te komen. Want ze hebben eigenlijk een goed hart, moet je wel weten. Er werd massaal een way of life aan de man gebracht en iedereen trapte er natuurlijk weer graag in. Een eindeloos gamma aan sportartikelen, outdoor-campinglife spullen, kledinglijnen, dure zonnebrillen, hippe wagens, mobiele muzieksystemen (walk-mans, ghetto-blasters …), zware motorfietsen enz.. was plots te koop in de eighties. En sindsdien is het alleen maar erger geworden. De grote doelgroep woont in een bepaald soort huis, richt het op een geheel originele manier in, kleedde zich op een eigen unieke manier… zolang het maar hip en cool is want daar gaat het om. Want niémand wil nog zijn zoals die saaie vorige generatie. Hipness en coolness primeert boven square. Tripping the life fantastic. De wereld was eindelijk verlicht geraakt. En die nieuwe noden werden perfect aangevuld door nieuwe ontwikkelingen in de industriële productietechnologie. Computers stelden nu fabrikanten in staat om goederen te maken die slechts een korte levensduur zijn gegund en eigenlijk één stap zijn verwijderd van wegwerpartikelen. De oude beperkingen van massa-productie (en de zorg van overproductie) verdwenen als sneeuw voor de zon en samen met de eindeloze verlangens van het zelf en zelfexpressie was de sky wederom the limit. Een nieuwe consumptie-boom blies de op sterven na dode economie nieuw leven in.

Is het niet ironisch?  De generatie die ooit rebelleerde tegen het conformisme omarmde het nu met veel graagte. Terwijl het originele idee van de sixties was om een nieuwe mens te creeëren die buiten de maatschappij kon leven op zichzelf (socialisme) en er uiteindelijk wel een radicale verandering in die maatschappij heeft plaatsgevonden en individuen zich bevrijd voelden, werden ze ook wel heel afhankelijk voor hun identiteit van de bedrijfswereld. Een identiteit werd plots gekocht in plaats van zelf gecreeërd. Bedrijven beseften maar al te goed dat het belangrijk was (voor hen toch) mensen aan te moedigen om zich als unieke individuen te voelen. En een wereld waarin de individuen het gevoel hadden te rebelleren tegen conformiteit door zich te verzadigen met spullen om zich uit te drukken was geen bedreiging voor de bedrijfswereld maar juist zijn grootste kans.

De originele wens van de rebellerende jeugd van toen was goed maar faalde falikant omdat ze volledig en zonder het te beseffen eens te meer werden gerecupereerd door de bedrijfswereld omdat de methoden om je te bevrijden niet klopten. Moesten ze dat wel doen dan zouden mensen echt verlicht zijn geraakt en echt tot zichzelf zijn gekomen en dan zouden ze die manipulaties al van mijlenver door hebben en er niet intrappen en met hele andere dingen bezig zijn. Toch? Het zou onmogelijk zijn ze te misleiden omdat ze dan intelligent zouden zijn geworden. En waarschijnlijk werden die Esalen-methoden door de CIA e.d. van meet af aan geïntroduceerd en geleid om niet alleen de economie een nieuwe en veelbelovende richting in te sturen, maar vooral om datgene te doen wat de elite al eeuwen doet: de massa controleren! En deze nieuwe methode voor de 20e eeuw was effectiever dan ooit tevoren, want ze geeft mensen ook de illusie van vrijheid terwijl ze alleen maar koopslaven zijn, volledig in beslag genomen met het ‘zelf’ en enkel begaan met hoe een ander ze ziet en hoe ze overkomen om hun onzekerheden als gevolg van het uitblijven van echte verlichting te compenseren. Schraal hoor. Who cares?

Dus wat is eigenlijk het verschil tussen de onderdrukking van de duistere krachten van Freud enerzijds en het uitdrukken ervan volgens Reich anderzijds? Juist niks! Het resultaat is hetzelfde: verdoving, onderdrukte frustratie en bezeten van het egoïstische ik, massaconsumptie. Komt daar nog bij dat de mens anno 2011 nog steeds beschaafd en aangepast is aan de regels van de maatschappij (ook al denken ze om een vreemde reden van niet dus) en je komt tot die onvermijdelijke conclusie dat het business as usual is. Je hoeft maar één blik te werpen op de drukste winkelstraat van waar je maar woont in de wereld op zaterdagmiddag en je kan niet anders dan het eens met me zijn.

Bronvermelding: The Century Of The Self door Adam Curtis

(1.Happiness machines, 2.The engineering of consent, 3.There is a policeman inside all our heads)

Iemand moet het jullie zeggen, jongens, dus ik veronderstel dat ik het dan maar evengoed kan zijn: jullie worden in het hele universum algemeen als complete marginalen beschouwd. Bovendien vindt iedereen dat jullie ook wel een beetje stinken. Daarmee wordt vooral figuurlijk bedoeld natuurlijk al stinken velen van jullie ook letterlijk. Stinken in de zin van ‘niet-rein’, of  ’niet netjes opgevoed’, ‘geen manieren’, ‘een hoek af’.etc..

Neen, jullie planeet en jullie soort hebben een niet al te beste naam momenteel. Sorry, hoor. Of dachten jullie van wel, misschien? Veel aardbewoners zijn enorme lompe boeren die geen enkel respect hebben voor alles wat leeft en enkel maar aan zichzelf denken zonder de consequenties van hun acties te overwegen. Egoïsten die denken dat zomaar alles kan. En dat zijn heus niet altijd de duidelijke gevallen hoor. Het wemelt hier ook van de hypochrieten. Die goede brave burgers die het één zeggen maar het andere doen. Die doen alsof ze zoveel om een ander geven maar eigenlijk alleen maar geïnteresseerd zijn in opvallen en profilering. Misschien denken jullie allemaal al veel te lang dat jullie het toppunt van beschaving hebben bereikt. Het zou me niets verbazen want jullie hoogmoed is legendarisch. Ik zal jullie dan maar uit jullie droom halen, vrienden, en na lang en rijp beraad en een hoop levensjaren hier te hebben rondgewandeld is mijn conclusie dat jullie als mensheid nog steeds in een versie van de duistere middeleeuwen leven. Een weliswaar erg gemoderniseerde versie, voorzien van alle comfort en stromend water, maar toch nog altijd de middeleeuwen. En alle verder gevorderde beschavingen doorheen het hele universum denken er net hetzelfde over. Voor hen is dit ontwikkelingsgebied. De derde en vierde wereld.

Aah, de middeleeuwen. Wie zou ze kunnen vergeten? Met z’n landheren en feodale systemen, z’n barbaarse strijden, belastingssysteem, koningen die heersen over hun onderdanen (de arme boerenbevolking die zich uit de naad werkt enkel om maar te kunnen blijven dienen), wetten en straffen, machtige clerus etc.. kortom: Tirannie.

Voor jullie lijkt het misschien lang geleden, maar wat is 7 à 800 jaar nu vergeleken met een cyclus van pakweg 25.920 jaar? Alles is relatief moet je weten, en vanuit een hoger perspectief duren ze nog steeds voort. O, de geschiedenisboekjes en schoolleraren vertellen je natuurlijk dat er veel is veranderd en dat het Ancièn Regime van kerk, adel en staat als één regerend geheel al lang is vervangen ondertussen met de Franse Revolutie van 1789 en dat er sindsdien een heuse democratische revolutie over de hele wereld heeft plaats gevonden. Waarbij de macht aan het volk is en de politiek en de monarchie slechts hun nederige dienaren zijn die de wil van het volk mogen uitvoeren. Wat heerlijk toch, net andersom dus zou je denken dan in de middeleeuwen. How! Dit is het moment waarop de naald bruut met een luide kras over de plaat wordt weggehaald en de zoete muziek stopt.

Dus jullie vinden dat jullie in een democratie leven waar het volk alle beslissingen neemt? Laten we eens kijken wat oompje Freud ervan zei..

Sigmund Freud, de vader van de psychoanalyse, verklaarde, geheel onverwacht en eigenlijk tegen ieders zin, in het begin van de 20e eeuw dat hij had ontdekt dat diep in elk mens verborgen sexuele en zeer agressieve en gewelddadige krachten verscholen liggen, net onder het oppervlak van het bewustzijn. Als die gevaarlijke irrationele krachten niet worden beteugeld en aan banden worden gelegd dan zou enkel chaos en destructie het gevolg zijn. Zonder gêne verklaarde hij dat de mens eigenlijk niet meer dan een beest was en je moest maar naar de gruwelen van de eerste en de tweede wereldoorlog zien opdat zijn stelling zou bewezen worden. Hoe zou je er ook aan kunnen twijfelen?

Freud’s ideeën werden op een mum van tijd zo populair dat ze werden gebruikt als rechtvaardiging om massa’s mensen wereldwijd te kunnen controleren. En dat in een tijd van massa-democratie. De heersende klasse zag ook al snel in dat de massa echt niet in staat is om degelijke en wijze beslissingen te nemen. Ze kwamen tot de conclusie dat mensen in groep heel snel een losgeslagen meute kan worden, slechts gedreven door basale oerdriften om te overleven. De wet van de jungle sluimert genadeloos onder de ogenschijnlijk beschaafde en welgeklede massa. Omdat men zag dat zulk Beest de vrije loop kreeg in het Duitsland van de jaren ’40 (dat was toch althans de uitleg van de heersende elite ervoor) wist men dat men in Amerika ook met hetzelfde probleem van een uitzinnige menigte kon worden geconfronteerd eens de krachten van Freud zouden worden aangewakkerd en losgelaten. Dit wou men kost wat kost vermijden en er werd unaniem beslist om de massa eens te meer te controleren. Zonder dat ze het door zouden hebben. Hoe zou dat zoal worden gedaan dan, hoor ik u al vragen? Er zijn immers toch weinig tekenen dat we worden gecontroleerd? Hoe zou dit ooit kunnen worden gedaan op zo’n grote wereldschaal zonder dat het ook maar zou opvallen? Het antwoord is simpel: Massaconsumptie!

Edward Bernays was het neefje van oompje Freud aan de andere kant van de grote plas in het begin van de 20e eeuw. Je zou kunnen zeggen dat hij de vader van de Public Relations was. Wat hij bedacht was heel eenvoudig. Hij gebruikte de theorieën van zijn oom en maakte de bedrijfswereld warm om via reclame mensen te doen geloven dat hun onbewuste ‘zelfzuchtige’ verlangens zouden worden bevredigd als ze maar product x of y zouden kopen. Of althans, ze zouden het gevoel krijgen dat ze worden bevredigd. Hij kwam met het idee af om je als adverteerder te richten op de irrationele onbewuste emoties van mensen in plaats van hun rationele gedachten. In plaats van ‘koop dit of koop dat‘ te adverteren was zijn nieuwe aanpak nu: ‘ons product doet je zus en zo VOELEN‘.  Bijvoorbeeld: Tegen betaling van een grote som geld vertelde één van de allereerste psychoanalitici ever aan Bernays dat sigaretten symbool staan voor een penis en mannelijke sexuele kracht. Hij vertelde voorts dat als hij een manier kon vinden om de link te leggen tussen sigaretten en het uitdagen van de mannelijke kracht dan zou je vrouwen aan het roken krijgen. Want dan zouden vrouwen hun eigen kleine penis hebben (hee, het was niet mijn idee). Nu was dat een uitdaging want destijds, in de jaren ’20 van de vorige eeuw, rustte er nog steeds een enorm taboe op rokende vrouwen. Zoiets werd gewoon niet gedaan en werd als vulgair beschouwd.  Op een bepaald moment tijdens de jaarlijkse Easter Parade in New York had het neefje het zo geregeld met een aantal jonge rijke vrouwen om onder hun rokken, achter het riempje dat hun panty’s ophield, een metalen doosje met een aantal sigaretten erin te verbergen. Dan, op zijn teken, zouden ze allen als één vrouw een sigaret eruit nemen en en plein public er eentje opsteken. Daarna, sluw als onze vos was, zou Bernays in zeven haasten de pers (waarvan hij wist dat die talrijk was vertegenwoordigt op de parade) inlichten over wat hem zogezegd ter oren kwam, nl. dat een groepje vrouwen uit protest een statement wilde maken en in publiek begon te roken met als slogan ‘Torches of Freedom’ om rechtstreeks te verwijzen naar de toorts die het Vrijheidsstandbeeld in de hand houdt als teken van zelfstandigheid en kracht. Elke Amerikaan, zowel man als vrouw, reageert automatisch diep emotioneel op dit beeld en het wekt allerlei diepe verlangens en herinneringen in hem of haar op. Dus de keuze van deze slogan zou zoals voorzien een sterk effect hebben. De volgende dag stond het niet alleen in alle kranten van de VS maar eveneens in die van de hele wereld. Ongezien! Van dan af werd het sociaal aanvaard dat vrouwen rookten en steeg de sigarettenverkoop bij vrouwen als een raket in de lucht. En dat is de reden waarom zoveel vrouwen vandaag de dag dus roken, vanwege een reclamestunt in de jaren ’20. Bernays had het bereikt om vrouwen het gevoel te geven dat als ze zouden roken ze zich dan veel machtiger en onafhankelijker tegenover mannen zouden voelen. Hij bewees met deze kleine stunt dat het mogelijk is om mensen op grote schaal ertoe te verleiden om zich irrationeel te gedragen als je producten linkt aan hun innerlijke gevoelens en diepste verlangens. Natuurlijk is het absurd en irrationeel om te denken dat je onafhankelijk en machtig wordt door een sigaret te roken, of je nu man of vrouw bent. Maar het geeft hen wel dat gevoel. En daar gaat het de bedrijfswereld om. Het betekende dat irrelevante objecten krachtige emotionele symbolen konden worden die je konden helpen hoe je door anderen graag zou willen worden gezien. Natuurlijk wordt er gebakken lucht verkocht en producten die je beloven om je diepste verlangens te bevredigen die dat toch nooit kunnen, maar dat heeft de slapende massa nog altijd niet echt door vrees ik.

Freud’s neefje was zo’n enorme spilfiguur in het bepalen van het gezicht van de 20e eeuw want tot op het moment hij zijn intrede deed bestond massa consumptie ook al (hoewel men het nog niet zo noemde) en de Amerikaanse bedrijfswereld was rijk geworden tijdens de Eerste Wereldoorlog (waarom we dat altijd met hoofdletters moeten schrijven is mij eigenlijk wel een raadsel) toen massa’s goederen van de band rolden, recht in de handen van de consument. Maar er ontstond een nieuwe zorg onder de bedrijven, de zorg van overproductie. Tot dan toe werd het koopgedrag onder de massa nog steeds bepaald door de behoefte. Men kocht goederen omdat het practisch was, zoals bijv. een nieuwe auto die je van A naar B bracht. Dingen die je nodig hebt. Schoenen, kousen.. De reclame benadrukte ook alleen maar de practische voordelen die een bepaald product biedt maar niet meer dan dat. De bedrijfswereld redeneerde dat er na die koop-explosie van WOI misschien spoedig wel eens een einde zou kunnen komen aan de behoeften van de mensen. Dat ze op een gegeven moment genoeg van al die spullen zouden hebben en stoppen met kopen. The horror! Men was dus dringend op zoek naar een nieuwe mentaliteit bij de consument. Paul Mazer van Lehmann-Brothers, een leidinggevende Wall Street bankier, stelde het heel scherp over wat er moest gedaan worden: ‘we moeten Amerika transformeren van een noodzaak-gericht consumeren naar een verlangen-gericht consumeren. We moeten mensen aanleren nieuwe dingen te willen, ook al hebben ze ze niet echt nodig. Zelfs nog voor de oude dingen versleten zijn. De verlangens moeten groter worden dan de noodzakelijke behoeften‘. En de man die Corporate America voor deze hele taak compleet zag zitten was het neefje van de Oostenrijkse Psychiater die met zijn sigarettenstunt had bewezen de juiste persoon te zijn. Het was op dat moment dat de familie Freud (later ook Freuds dochter Anna) in het huwelijksbootje stapte met de bedrijfswereld.

Freuds theorieën deden velen, vooral in Amerika na het succesvol verschijnen van zijn boeken (natuurlijk daar door het neefje goed controversieel in de verf gezet), beseffen dat de fundamentele richtlijnen van de democratie blijkbaar verkeerd waren en dat een irrationeel gedragende meute onmogelijk beslissingen kon nemen en een natie kon leiden. Er moesten dringend nieuwe manieren gevonden worden om de massa te controleren. Bernays’ strategie vulde perfect deze nieuwe noodzaak: op zijn advies (tegen enorme betaling natuurlijk) stimuleert de bedrijfswereld eerst de onbewuste onderdrukte verlangens via de reclame, compleet met subliminale perverse beelden erin, om ze daarna zogezegd te bevredigen met bijbehorende producten die je een nep gevoel van welzijn verschaffen. En vooral een gevoel van tevredenheid waardoor ze passief en dus controleerbaar worden. Geef toe, niet slecht gevonden toch. Op die manier kon je als elite de massa in één hand houden en op de enige manier omgaan met massa-democratie die volgens hen maar bestond. Het hart daarvan was het consumerende individu dat gelukkig en tam was, onbewust van zijn nog steeds danig onbevredigde verlangens en aldus een (aan de buitenkant dan toch) stabiele democratie vormend. Het oer-idee achter democratie was het veranderen van de machtsrelaties tussen het volk en de heersende klasse zoals die al eeuwen daarvoor bestonden. Maar op deze nieuwe manier waar de 20e eeuw van de massa om vroeg werd ironisch genoeg van dit idee eigenlijk een karikatuur gemaakt en deze machtsrelaties als vanouds behouden, terwijl men het wel nog steeds doodleuk Democratie noemt. Maar dat is natuurlijk maar een detail en wie daar over valt is een kniesoor. Niemand had het trouwens door (behalve de Russen misschien).

M.a.w. samengevat kan je stellen dat de massa wordt onderworpen aan een hele resem regels om een goed functionerende samenleving te krijgen waarin jammer genoeg  hun echte diepste verlangens van vrijheid en duurzaam geluk worden onderdrukt. De onderhuidse woede en frustratie die daar uit voort komt wordt door de psychoanalyse van Freud fijntjes de ‘diabolische kern of aard van de mens‘ genoemd en door haar weer verder onderdrukt door de mensen te doen inzien dat ze ten prooi kunnen vallen aan zulke destructieve krachten die in hen leven als ze niet opletten. Om dat te vermijden dienen ze zich aan te passen aan de regels van de maatschappij en zo een sterk ego op te bouwen. Een beetje hetzelfde dus als de Katholieke Kerk al eeuwen daarvoor deed: Wees braaf en doe wat er gezegd wordt want anders val je ten prooi aan de verlokkingen van Satan (ok, niet een beetje hetzelfde maar krek hetzelfde). Ondertussen appelleert tegelijkertijd de massaproductie aan hun onbewuste en onderdrukte wensen. Ziljoenen producten worden aan de man gebracht om je ware zelf uit te drukken en je diepste behoeften te bevredigen. Niet dat het dat ooit kan maar het geeft ons toch eventjes een instant-gevoel van bevrediging. Beschaving was volgens Freud geen spontane uiting van menselijke evolutie maar wel de enige manier om het volk te kunnen controleren, wat een absolute noodzaak is naar het schijnt. Anders ontstaat er chaos. Ook al maakt het de mens nog meer ontevreden aangezien hij in se niet wil beschaafd worden. En Freud wist dit ook maar al te goed. Het is dus zeker geen toeval dat de 20e eeuw de eeuw van de massaconsumptie was, maar een weldoordacht plan om de massa letterlijk zoet te houden als kleine zuigelingen terwijl ze in de waan zijn dat ze de hele boel leiden. De elite ziet niet in wat het probleem is, aangezien ze er van overtuigd zijn dat het een goeie zaak is. De massa wordt zoet gehouden met een lolly want anders beginnen ze te bleiren en worden ze heel agressief en slaan ze de boel kort en klein, net als kleine kinderen die plots beseffen dat er met hun voeten wordt gespeeld en van hun ware zelf worden gescheiden door verdoving en manipulatie ook heel agressief en luid kunnen worden. Ondertussen nemen de mensen met echt verstand de beslissingen terwijl de massa gelooft dat zij dat doen. Dit is het perfecte recept voor een perfecte ‘democratie’. Je onderdrukt ze, buit ze daarna uit maar je geeft ze wel de illusie van vrijheid, want echte vrijheid kunnen ze niet aan. En zo is iedereen gelukkig in onze utopische wereld. Dit is niet hoe ik denk, maar wel hoe men aan de top denkt. Iedereen meent dat hij vrij is terwijl hij eigenlijk een slaaf is van zijn eigen onbewuste behoeften.  Dit is ook de perfecte tirannie. Want als iedereen tam is terwijl ie denkt vrij te zijn zal niemand ooit in opstand komen. Beter nog dan die van de middeleeuwen dus.

Dus ik stel jullie nogmaals de vraag: Denken jullie in een democratie te leven waarin het volk de beslissingen neemt?

(wordt vervolgd..)

Korte inhoud Valman

Manu
130blz.
Isbn 90-807006-2-2
13€

Dit verhaal gaat over een man die in de lucht leeft. Zijn leven bestaat eruit dat hij constant van een onmetelijke hoogte naar beneden suist, zonder te stoppen, almaar dieper en dieper, en dit elke dag van zijn leven.
Zijn medemensen rondom hem doen net hetzelfde en niemand die er zich vragen bij stelt want men weet immers niet beter. Iedereen is ervan overtuigt dat dit het Leven is en dat ze zelfs stijgen, klimmen, in het leven. Zo verdoofd zijn ze.
Iedereen is, zogezegd, erg gelukkig.
Al redelijk snel in het verhaal beseft de man, Valman dus, zijn gruwelijke situatie en beseft met een geweldige schok dat hij totaal verkeerd zit en als hij niets doet dan zal hij ooit op een dag ergens te pletter storten. Dit ziet hij niet zitten.
Hij is in alles staten en zijn wereld staat letterlijk op z’n kop. Hij weet dat iedereen, de ouderen dan toch, zich hier allang bij hebben neergelegd en zeggen dat er toch niets aan te doen is en dat het nu eenmaal hun lot is.
Valman staat nu voor de keuze: ofwel zich neerleggen bij de situatie zoals iedereen, ofwel…iets anders.
Het verhaal gaat grotendeels over het kiezen voor het tweede. Hij weigert halsstarrig zijn lot te aanvaarden en begint met de moed der wanhoop, volledig gefrustreerd en depressief, alles te doen om zijn val ooit ‘te breken’.
Zijn grote hoop, hoewel het onmogelijk lijkt, is ooit eens iets anders te doen dan vallen!
Het verhaal gaat over het breken van die val.

Over verloren jeugdidealen, de schoonheid, de rust, de levenslust en hoe die terug te krijgen.
Het kan zowel gelezen worden door volwassen mensen die merken dat ze niet meer weten wat hun idealen ook alweer waren vroeger en ze terug willen, alsook door jongeren die graag willen weten hoe ze hun dromen levend kunnen houden i.p.v. kwijt te spelen later.

Bestellen op www.doehetzelfuitgeverij.be

Korte inhoud “1″ (bericht aan alle Aardbewoners…)

Manu
500blz.
isbn: 90-807006-1-4
27€

Er wordt een verhaal verteld over de wereld aan de wereld. Een verhaal dat geen grote bekendheid heeft omdat er al eeuwen veel bewust geheim wordt gehouden.
Het is een soort van verborgen geschiedenis die gedurende het hele boek wordt verteld door een “Spelmeester”.
Hij maakt deel uit van een groot kosmisch collectief dat letterlijk niet van deze wereld is maar van een geheel ander universum.
Toch is hij hier, op deze planeet, zoals iedereen geboren en loopt vermomd in zijn ‘mensenpak’ rond. Dat Spelmeesters-collectief is ooit erg lang geleden, na veel moeite en strijd, uiteindelijk terug tot de ontdekking van z’n essentie gekomen, nl. Creativiteit.
Vanaf dat moment werden zij terug de Goden die ze ooit waren en konden ze scheppen wat ze maar wilden. In een oogwenk zelfs. En het eerste wat ze maakten was ‘ons’ Universum en dus ook de Aarde.
Maar: weldegelijk met een bedoeling. En die is niets minder dan dat elk wezen, en dus ook de mens, ooit tot dezelfde ontdekking zou komen zoals zij dat ook ooit hebben gedaan. Het zijn de grote broers en zussen van de mensen, de goden, die hen graag willen helpen om echt volwassen en zelfstandig te worden om evenwaardig naast hen te kunnen staan en gelukkig en onafhankelijk te zijn. Kortom: ze helpen ze om ooit ook goden zoals zij te worden, wat uiteindelijk alleen maar een kwestie van tijd is.
De wereld lijkt één grote chaos en er is veel pijn en veel verdriet en misleiding maar ook dat is allemaal door hen bedacht en maakt deel uit van hun superplan en is allemaal nodig om tot de essentie terug te komen. Zij hebben het Spel bedacht, dat ondertussen al ettelijke miljarden jaren bezig is.
De verteller van het boek heeft het, aan elke Aardbewoner en iedereen die het horen wil, uitgebreid over dood en leven, geschiedenis, politiek, macht en overheersing, mediamanipulatie en indoctrinatie, het verloren goddelijke erfgoed van de mens die dat ooit onvermijdelijk terug zal winnen en scheidt verder moeiteloos de zin van de onzin in het leven.
Hij doet letterlijk een boekje open over vele geheimen omdat, naar zijn zeggen, het doel van het spel zeer nabij is en dat de Aarde in een erg cruciale fase zit.
Het spel is ontworpen om uiteindelijk af te lopen in December 2012, zoals ook de oude Maya’s hebben voorspeld in hun fameuze ‘Calendario’ duizenden jaren geleden. Vandanaf kan eenieder die het wenst een gigantische sprong in bewustzijn nemen en op een heel andere manier in een nieuw en verlicht universum leven. Diegenen die dit niet wensen krijgen veel later weer die kans.
Hij vindt het erg belangrijk dat de mensen dit weten zodat ze zich kunnen voorbereiden en voor een beter leven zorgen.
Hij verklaart ongegeneerd dat alle mensen onsterfelijke Goden en Godinnen zijn maar dat ze dat door de overheersing zijn vergeten en daardoor ook hun macht kwijt zijn en erg ongelukkig zijn. En sterven!
Hij hamert erop dat ze die macht terug kunnen krijgen…

Het is een erg levensbeschouwend en zelfs confronterend boek dat de mensen wil leren dat er meer is dan dat de wereld lijkt te zijn en dat eenieder in de eerste plaats een verantwoordelijkheid tegenover zichzelf heeft (en dan pas tegenover een ander) en dat het leven niet draait om strijd en conflicten maar om eenheid en harmonie en vreugde, groei en ontwikkeling… ervaring.

Bestellen op www.doehetzelfuitgeverij.be